Tìm hiểu về tác phẩm Làng của Kim Lân


Tìm hiểu về tác phẩm Làng của Kim Lân



1. Tác giả : Kim Lân (1920-2007)
– Tên khai sinh là Nguyễn văn tài. quê Bắc Ninh.
– Là nhà văn có sở trường về truyện ngắn.
– Am hiểu và gắn bó với nông thôn và người nông dân.

2. Tác phẩm :
– Viết trong thời kì đầu của cuộc k/c chống Pháp và đăng trên tạp chí văn
nghệ năm 1948.

* Tóm tắt ngắn: Trong k/c chống Pháp, ông Hai-người làng chợ Dầu buộc phải rời làng cùng gia đìnhđi tản cư. Ở nơi tản cư, ông nghe tin đồn làng mình theo giặc, ông rất khổ tâm và đau khổ. Chỉ khi tin này được cải chính, ông mới trở lại vui vẻ, phấn chấn.

3. Kết cấu, bố cục
* Tình huống truyện: Ông Hai tình cờ nghe được tin làng chợ Dầu yêu quý của ông trở thành làng việt gian theo giặc, phản lại k/c, phản lại Cụ Hồ.
-> Về mặt nghệ thuật nó tạo nút thắt của câu chuyện, tạo điều kiện để tâm trạng, tính cách n/vật được thể hiện và góp phần làm sáng tỏ chủ đề tác phẩm.
* Chủ đề tác phẩm :Phản ánh và ca ngợi tình yêu làng, yêu nước chân thành, giản dị, sâu sắc của người nông dân VN trong cuộc k/c chống Pháp.
* Bố cục: 3 phần.

P1-Đ1) Từ đầu đến không nhúc nhích: Tâm trạng của ông Hai khi nghe tin cả làng chợ Dầu làm việt gian theo Tây.
P2-Đ2) Đã ba bốn… đôi phần: Tâm trạng xấu hổ, đau khổ của ông hai ( Diễn biến tâm trạng ông hai sau đó…).
P3-Đ3) còn lại: Ông Hai nhận được tin làng ông theo Tây là đồn nhảm, ông vô cùng sung sướng lại yêu, lại tự hào về làng mình hơn nữa.

* Phương thức biểu đạt :Kết hợp tự sự với miêu tả và biểu cảm, tự sự là chính.
* Ngôi kể : Ngôi thứ 3.

Chủ đề của Văn bản: Tình yêu làng, yêu nước chân thành của người nông dân Việt Nam trong

3. Phân tích :
3.1. Tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc:
a, Trước khi nghe tin dữ:

– Nhớ làng chợ Dầu và quan tâm đến cuộc k/c.

+Nhà ngói san sát sầm uất như tỉnh.
+ Đường làng toàn lát đá xanh .
+Làng có phòng thông tin tuyên truyền sáng sủa,rộng rãi nhất vùng,chòi phát thanh cao bằng ngọn tre ,chiều chiều loa gọi cả làng đều nghe thấy.
+Những ngày kháng chiến dồn dập ở làng,ông gia nhập phong trào từ hồi còn bóng tối.
+Những công trình không để đâu hết (những hố ,những ụ, những giao thông hào…)
-Khi chính quyền vận động đi tản cư ông không muốn đi cứ nấn ná mãi…

– Làng ông là làng kháng chiến.

Tình cảm của ông Hai đối với làng quê:
+ Gắn bó.
+ Tự hào 
+ Có trách nhiệm

Những chi tiết nào chứng tỏ mối quan tâm của ông Hai đến cuộc k/c của dân tộc: 
+ Ông đi nghênh ngang giữa đường.
+ Ruột gan…. cứ múa cả lên.
+ Mong nắng cho Tây chết mệt
+ Nghe lỏm, đọc báo….để biết tin k/c.

đấy…cứ kêu trẻ con mãi đi…thằng Tây không bước sớm.
Lời văn của đoạn này có gì đặc biệt?: Ngôn ngữ quần chúng, độc thoại nhân vật.
Tình cảm k/c của ông Hai được bộc lộ: Cảm xúc vui mừng, tha thiết, nồng nhiệt với cuộc k/c của dân tộc. => Ông Hai là người nông dân có tính tình vui vẻ, chất phác, có tấm lòng gắn bó với làng quê k/ chiến.

Tác giả đã đặt nhân vật ông Hai vào tình huống như thế nào?
– Tin làng chợ Dầu theo giặc mà chính ông nghe được từ miệng những người tản cư từ dưới xuôi lên.
– Cái tin ấy đến với ông vào một buổi trưa giữa lúc tâm trạng của ông đang rất phấn chấn vì nghe được nhiều tin ta đánh giặc trên tờ báo ở phòng thông tin.


Đang ở phòng thông tin, ụng Hai vui mừng vỡ tin chiến thắng của quân ta, cùng tin  từ những người tản cư: Ông Hai nghe được tin làng chợ Dầu làm việt gian theo giặc.
– Khi nghe tin làng mình theo giặc ông Hai đã phản ứng: “Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân. ễng lóo lặng đi, tưởng như không thở được. Một lúc mới nói è è, giọng lạc hẳn đi.:” 
+Liệu có thật không hở bác ? Hay là chỉ lại…
Các chi tiết ấy cho thấy tâm trạng của ông Hai lúc này ntn ?
-> Tin đến với ông đột ngột, bất ngờ làm ông đau đớn, bẽ bàng, uất ức, sững sờ, ngạc nhiên đến bàng hoàng. Cỏi tin ấy là một cỳ xốc đối với ông.
Cái tin ấy là một cú xốc đối với ông, về nhà dáng vẻ, cử chỉ, điệu bộ, lời nói của ụng được tỏc giả miêu tả như thế nào?
– Chép chẹp miệng.
– Cười nhạt, vờ đứng lảng ra, rồi đi thẳng.
– Cúi gằm mặt xuống đất mà đi.
– Về nằm vật ra giường, nước mắt ông lóo cứ giàn ra, rớt lờn.
?Nhận xét cách diễn tả tâm trạng nhân vật ông Hai lúc này?
– Cảm xúc: đau đớn, tê tái, xấu hổ, nhục nhã.
* Từ lúc ấy cái tin kia trở thành một nỗi ám ảnh day dứt trong lòng ông Hai
Cảm nghĩ cực nhục của ông Hai được thể hiện trong đoạn văn nào?
– “ Chao ôi ! Cực nhục chưa, cả làng Việt gian! Rồi đây biết làm ăn, buôn bán ra sao ? Ai người ta chứa. Ai người ta buôn bán mấy. Suốt cả cái nước Việt Nam này người ta ghê tởm, người ta thù hằn cái giống Việt gian bán nước…”.
Và đó là biểu hiện điều gì ở ông Hai?
– Ông hoàn toàn suy sụp.

Biểu hiện lòng yêu nước cao độ, căm ghét tận cùng những kẻ bán nước.
Nhận xét gì về các kiểu câu được sử dụng trong đoạn văn này? Tác dụng ?
-> Các kiểu câu phong phú xen kẽ nhau: yếu tố miêu tả & biểu cảm trong văn tự sự : câu ngắn – dài – nghi vấn – cảm thán, dấu chấm lửng,…
-> Làm nổi bật tâm trạng rối bời của ông Hai: đau xót, nhục nhã, tủi hổ, tuyệt vọng, lo lắng.
– Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra. Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu…Ông lão nắm chặt tay mà rít lên: 
Vì sao ông lão nhìn lũ con, thấy tủi thẹn, rồi nước mắt cứ giàn ra?
– Ông xấu hổ nhục nhã, thương con vì nghĩ đến sự hắt hủi khinh bỉ của người đời dành cho những đứa trẻ làng Việt gian.
? Kiểu ngôn ngữ nào được sử dụng qua câu văn ? tác dụng ?
– Ngôn ngữ độc thoại nội tâm.
Tác dụng : Thể hiện tâm trạng dằn vặt, đau đớn của ông Hai khi nghe tin làng ông theo giặc. Càng đau khổ, ông càng căm tức mà chửi người làng Dầu
– Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này.

Tác giả đó thể hiện tâm trạng của ụng Hai như thế nào?
– Chân thực và sinh động tâm trạng nhân vật ông Hai khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc

(nỗi tủi nhục bẽ bàng với người khác, với chính mình và sự căm giận đối với những kẻ Việt gian). Tin ấy không chỉ chấn động về thể xác mà còn xâm chiếm, ám ảnh, day dứt cả tâm hồn ông Hai. 

*Trong tâm trí ông diễn ra một cuộc xung đột dữ dội. Ông tìm cách đẻ tự thuyết phục mình không tin vào cái chuyện nhục nhã kia. 
– ông kiểm điểm từng người trong óc “ họ toàn là những người có tinh thần cả mà. Họ ở lại làng, quyết tâm một sống một chết với giặc, có đời nào cam tâm làm cái điều nhục nhã ấy”
– Ông băn khoăn không biết có nên tin hay không, nhưng người phụ nữ ấy đó kể lại rành rọt, trước chứng cớ hiển nhiên thằng chánh Bệu là người làng mình.
– Tin thất thiệt được chính những người đang đi tản cư từ phía làng Chợ Dầu lên nói ra. Ông Hai đành cay đắng chấp nhận sự thật nhục nhó, giày vò tâm trí ông.
?Tâm trạng đó không chỉ diễn ra trong một ngày mà còn kéo dài nhiều ngày sau đó. Hãy tìm những từ ngữ biểu hiện tâm trạng ông Hai qua dáng vẻ, cử chỉ, điệu bộ?
* Một không khí im lặng nặng nề trùm lên gia đình ông Hai cả ngày hôm ấy. Ông Hai cau có gắt gỏng cả với vợ.
– Suốt đêm ông trằn trọc khụng sao ngủ được. Hết trở mình bên này lại trở mình bên kia, thở dài. Nghe tiếng mụ chủ nhà, ông sợ đến “nín thở”. ….

– Mấy ngày sau không dám đi đâu, “chỉ quanh quẩn trong cỏi gian nhà…nghe ngóng. Một đám đông túm lại, ông cũng để ý, dăm bảy tiếng cười nói xa xa, ông cũng chột dạ. nơm nớp tưởng như người ta đang để ý, người ta đang bàn tán đến “cái chuyện ấy”. Thoáng nghe những tiếng “Tây ,Việt gian – Cam nhụng” lủi ra một góc nhà nín thít. Thôi lại chuyện ấy rồi !”
? Tất cả những biểu hiện tâm trạng đó cho thấy tình cảm của ông Hai?
-> Tác giả diễn tả cụ thể, chi tiết nỗi ám ảnh nặng nề trong nội tâm ông Hai. Đặt ông Hai trong một tình huống gay gắt để qua đó bộc lộ sâu sắc tình yêu làng của ông. Vì yêu làng nên khi nghe tin làng theo Tây, ông đau xót, tủi hổ, sợ hãi.

Cái tin làng chợ Dầu theo giặc đã đẩy gia đình ông Hai vào hoàn cảnh: Tình thế bế tắc: Bị hắt hủi, xa lánh.
Trong tâm trạng đầy mâu thuẫn giằng xé ông Hai còn bị đẩy vào tình thế:  – Mụ chủ nhà đánh tiếng đuổi đi.

Xúc cảm xót xa vì uất hận được biểu hiện rõ nhất trong nội tâm ông Hai qua câu văn nào? 
– Và ông đã dứt khoát : “ Làng thì yêu thật nhưng làng theo Tây rồi thì phải thù”.
Kiểu ngôn ngữ được sử dụng để n/vật tự bộc lộ tiếng nói nội tâm của mình:  Ngôn ngữ độc thoại nội tâm. Cay đắng, tủi nhục, uất hận, lo lắng
Trong hoàn cảnh ấy, tâm trạng ông ra sao? 
– Trong ông Hai đã diễn ra cuộc đấu tranh quyết liệt . Và ông đã quyết định dứt khoát trong đau khổ và uất hận: muốn ra sao thì ra, không thể bỏ về làng, phải thù cái làng theo giặc ấy dù trước đây, dù cả đời ông đã gắn bó máu thịt với nó, vô cùng yêu thương và tự hào về nó….Và ông Hai đã lựa chọn con đường đúng đắn: yêu nước – bỏ làng Việt gian.
Để nguôi ngoai bớt đi tâm trạng đau đớn, dằn vặt của bản thân, ông lão đã làm gì?
– Trò truyện với đứa con út.
Ông Hai trò chuyện với con về nội dung:
– Nhà ta ở làng chợ Dầu.
– Ủng hộ cụ Hồ Chí Minh muôn năm !
– Ừ đúng rồi, ủng hộ cụ Hồ con nhỉ ?
” Chết thì chết có bao giờ giám đơn sai”
Cuộc trò chuyện này được kể bằng kiểu ngôn ngữ: đối thoại.
Vì sao ông Hai lại trò chuyện như thế với đứa con nhỏ?
– Vì ông không biết giãi bày tâm sự cùng ai. Ông mượn con để bày tỏ tấm lòng son của mình với làng quê, đất nước. Ông nói như để ngỏ lòng mình, như để minh oan cho mình.
– “ Anh em đồng chí biết cho bố con ông”
– “Cụ Hồ trên đầu trên cổ xét cho bố con ông.”
– “Cái lòng của bố con ông là như thế đấy, mỗi lần nói ra được đôi câu nỗi khổ trong lũng ụng cũng vợi đi được đôi phần.”
* Dù đã xác định như thế, ông vẫn không thể dứt bỏ tình cảm với làng quê. Trong tâm trạng bị dồn nén và bế tắc ấy, ông chỉ còn biết nói cùng con vì chẳng thể nói cùng ai, và nói như thế, lòng ông đã vơi đi phần nào.
– Vì yêu làng nên ông muốn con ghi nhớ ” nhà ta ở làng chợ Dầu”
Cảm xúc của ông khi trò chuyện với con: – Nước mắt ông giàn ra, chảy ròng ròng hai bên má.
? Qua những lời trò chuyện ấy, cảm nhận được điều gì trong tấm lòng của ông Hai với làng quê đất nước, với cuộc k/c ?
=> Qua lời tâm sự của ông Hai với con, ta thấy ở ông một tình yêu sâu nặng với làng và một tấm lòng thuỷ chung với kháng chiến, với CM mà biểu tượng là cụ Hồ.
Tình yêu làng quê và lòng yêu nước của ông Hai có quan hệ như thế nào ?
– Gắn bó sâu sắc với nhau, t/yêu nước đã bao trùm lên tình cảm với làng quê.
Tg đặt n/vật vào tình huống thử thách bên trong để làm gì ?
– Bộc lộ chiều sâu tâm trạng.
Như vậy những dằn vặt khổ tâm của ông Hai đã nói với ta về một con người như thế nào ?
– Một con người yêu quê, yêu nước đằm thắm, chân thật, ngay thẳng, trọng danh dự, yêu ghét rạch ròi. Tình yêu nước đã rộng lớn hơn, bao trùm lên tình cảm làng quê Tình cảm sâu nặng, bền vững, thiêng liêng.
* Tâm trạng nhõn vật ụng Hai khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc thực chất là tõm trạng & suy nghĩ về danh dự, lòng tự trọng của người dân làng Chợ Dầu, của người dân Việt Nam. Nhà văn đó khắc họa hình tượng nhân vật qua các chi tiết miêu tả & bộc lộ cảm xúc. Tình yêu làng, yêu nước, tinh thần kháng chiến của người nông dân Việt Nam trong thời kì khỏng chiến chống thực dân Pháp
Nhận xét về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật ông Hai? diễn biến tâm lí có hợp lí không? Nghệ thuật ngôn ngữ truyện (đặc biệt ngôn ngữ nhân vật ông Hai).
Diễn biến tâm lí nhân vật được thể hiện qua hành động, suy nghĩ, lời núi ngôn ngữ độc thoại, đối thoại, độc thoại nội tõm. Ngụn ngữ của nhõn vật quần chỳng mộc mạc giản dị. Nhân vật được đặc vào tình huống thử thách bên trong để bộc bộ chiều sâu của tâm trạng. Điều đó chứng tỏ Kim Lân am hiểu sâu sắc về người nông dân và thế giới tinh thần ở họ.

Tác giả đã giải quyết tình huống gay cấn như sau: 
– Ông Hai khi nghe tin làng chợ Dầu không theo giặc.
? Khi nghe tin cải chính làng chợ Dầu không theo Việt Gian – Ông nghe tin này vào thời gian nào? Thái độ, việc làm của ông ra sao?
– Khoảng 3 giờ chiều,
– Thái độ vui vẻ, hồ hởi
– Nét mặt vui tươi, rạng rỡ hẳn lên
– Hành động: Chia quà cho các con, công khai báo tin nhà ông bị Tây đốt.
-Ông lật đật, bô bô…(3 lần lật đật…)
-Ra láo! Láo hết! Toàn là sai sự mục đích cả!
Lúc này cử chỉ của ông Hai có gì đặc biệt ?
– Lật đật đi thẳng sang bác Thứ
– Bỏ lên nhà trên, đi nơi khác
– Múa tay lên mà khoe (lại khoe)
– Vén quần lên tận bẹn mà nói chuyện về cái làng của ông.
 Dáng vẻ đó biểu hiện nội tâm gì ?
– Niềm vui sướng hạnh phúc choáng ngợp tâm trí, ông hả hê đến cực điểm.
Tại sao ông Hai lại khoe với mọi người rằng : Tây nó đốt nhà tôi rồi ?
– Nhà ông bị Tây đốt nhẵn là 1 minh chứng hùng hồn cho tinh thần chiến đấu của ông, của làng ông. Làng ụng không những không theo giặc mà còn là làng kháng chiến. Với ông tình yêu nước danh dự và niềm tin với ngôi làng còn lớn hơn ngôi nhà của mình. Quan trọng hơn là ông đã lấy lại được niềm vui, niềm tin lại có thể yêu làng như xưa. Tình cảm đó thật đáng trân trọng. Ông Hai chỉ là1 người nông dân bình thường nhưng biết hi sinh cái riêng vì kháng chiến. Điều đó cho thấy cuộc kháng chiến chống Pháp đã đi sâu vào tiềm thức của người dân để trở thành cuộc kháng chiến của toàn dân. Đó chính là sự tinh tế, tài tình của Kim Lân.
Qua tâm trạng đó của ông Hai em thấy ông là người như thế nào ?
– Coi trọng danh dự, yêu làng yêu nước hơn tất cả. Ông Hai yêu làng, yêu nước tha thiết, niềm tin vào kháng chiến, tin vào Bác Hồ khiến người đọc cảm động. Và ông Hai lại vô cùng vui mừng, ông lại tự hào khoe về làng ông.
Nhận xét về lời lẽ mà tác giả sử dụng khi miêu tả về ông Hai qua phần truyện này ?
– Ngôn từ mộc mạc, tự nhiên, hợp lí(phù hợp với tính cách người nông dân)thể hiện sự am hiểu đời sống, ngòi bút tinh tế của tác giả.
? Khi nghe tin chính xác làng ông không theo Tây trái lại đã đứng lên chiến đấu chống giặc, tõm trạng của ông thể hiện ntn?
– Ông như muốn sẻ chia niềm vui, khẳng định vẻ đẹp, bản chất cách mạng của làng quê. Tình yêu quê hương trong trái tim người nông dân ấy đã hoà quyện với tình yêu Tổ quốc, Cách mạng.
Tỡnh yờu làng của ụng Hai như vậy đồng thời là biểu hiện của tỡnh yờu đối với đất nước, với kháng chiến, với cụ Hồ.
Nhận xét về nghệ thuật đặc sắc của văn bản.
– Tạo tình huống truyện gay cấn: tin thất thiệt được chính những người đang đi tản cư từ phía làng Chợ Dầu lên nói ra.
– Miêu tả tâm lí nhân vật chân thực & sinh động qua suy nghĩ, hành động, qua lời nói (đối thoại & độc thoại).
Nội dung – ý nghĩa của văn bản ?
– Tâm trạng nhận vật ụng Hai khi nghe tin làng chợ dầu theo giặc thực chất là tâm trạng & suy nghĩ về danh dự, lòng tự trọng của người dân làng Chợ Dầu, của người dân Việt Nam. Nhà văn đó khắc họa hình tượng nhân vật qua các chi tiết miêu tả


Tìm theo từ khóa: , ,

Print Friendly
Hot!

Câu hỏi hoặc Bình luận của bạn

Các bài liên quan